برای شروع بخش "پارسی باشیم" چندین واژه از واژه هایی را که روزانه به کار می بریم و از بس که به کار بردیمشان فراموشمان شده که پارسی نیستند را در کنار جانشین درست پارسی آن می آوریم تا سرآغازی باشد در فراخوان ما از شما برای شرکت در بخش "پارسی سخن بگوییم". امید که هر چه زودتر تحقیق ها ، مقاله ها ، نظرها و نوشته های شما برای استفاده در این بخش ، به دست ما برسد.
تلاش می کنیم که هربار چندین واژه از واژهای بیگانه ای که جانشین پارسی آن را کمتر به کار می بریم ، بیاوریم و در بایگانی "چامه ها و چکامه ها" نگاهداری کنیم تا همیشه در دسترس باشد و بتوانید از آنها بهره برید.
|
تازی |
پارسی |
|
آباء |
پدران/نياكان (روشن سازی: جد:نيا/ آبا و اجداد: نياكان چنانكه فردوسی گفت: نبيره كه جنگ آورد از نيا هم از ابلهی باشد و كيميا) |
|
آباد(تك : ابد) |
جاويدان ابد: هميشه /جاويد |
|
آب تبلور (آب:پارسی/تبلور:تازی) |
گناب(genab) تبلور: مهايش/گنش |
|
آب حيات |
آب زندگی |
|
آب منجمد |
يخ (انجماد:يخ بستن) |
|
آب مقطر |
چكيد آب روشن سازی: قطره: چكه/ تقطير: چكاندن |
|
آب معدنی |
آب كان(ابكان) (روشن سازی:معدن : كان) |
|
آب قنات |
كاريز آب(پرشك)parashk (روشن سازی: قنات: كاريز) |
|
آب نبات |
شكرينه(نبات را برخی پارسی دانسته اند) |
|
آبق(پارسی تازی شده) |
آبك/سيماب/جيوه |
|
آتش مزاج
آتش نفس |
تند خو آتش پارسی است آتشين دم/شورمند |
|
آتی |
آينده/آنچه پس از اين می آيد |
|
آثار(تك: اثر) |
نشانه ها/ مانده ها اثری نمانده : نشانی نيست |
|
آثام( تك : اثم ) |
گناه ها آثم : گناهكار |
|
آجال(تك : اجل) |
پروا ها پروا برابر است با مجال و مهلت تازی چنانكه دقيقي گفت: ابو سعد آنكه از گيتی بدو برگشته شد بدها مظفر آنكه شمشيرش ببرد از دشمنان پروا |
|
آجام (تك : اجم) |
بيشه ها/ نيزارها |
|
آجر(پارسی تازی شده) |
آگور |
|
آجل |
پس آی / دير آينده |
|
آحاد |
يكان |
|
آخذ |
گيرنده |
|
آخر ( akhar) |
ديگری / دگر |
|
آخر (AKHER ) |
پسين/ پايان |
|
آخرا لامر |
سرانجام كار / پايان كار |
|
آخر الزمان |
پسين زمان |
|
آخرت |
انجامش |
|
آخري |
واپسين |
|
آداب (پارسی تازی شده) |
ادب ها |
|
آداب دان |
ادب مند |
|
آداب فاضله |
آيين های پسنديده |
|
آدميت |
آدمی گری روشن سازی: آدم پارسی است و در تازي ريشه ندارد و نام دگرگون شده واژه اوستايی ايودامن است. |
|
آدمی سيرت |
خوش خوی/ آدمی سرشت |
|
آذان(تك : اذن) OZON |
گوش ها |
|
آذربايجان(پارسی تازی شده) |
آذربادگان(آتشكده/آذر : آتش) چون در آنجا آتشكده بسيار بود. آذربايگان هم گفته ميشود. |
|
آذوقه |
آزوغه/آزوقه/انبار بند/ توشك |
|
آراء(تك : رای) |
انديشه ها / بوشاها راي : بوشا |
|
آرای مختلف |
انديشه های گوناگون |
|
آراب(تك : ارب ) |
اندام ها/ هفت اندامی كه در نماز بر زمين ميسايند |
|
آرام ( تك : ارم) |
را ه ها / نشانه ها روشن سازی : ارم سنگی است كه كنار راه ها يا سر راه ها برای راهنمايی می گذارند. |
|
آرامش طلب |
آرامش جو / آرامش جو طلب تازی است. |
|
آزادی طلب |
آزادی خواه |
|
آزال ( تك : ازل ) |
ديرينگی ها (روشن سازی : ازل آنچه است كه از آغاز بوده و پايان ندارد. به جای از ازل تا ابد ميگوييم : هميشه) |
|
آزرده خاطر |
رنجيده |
|
آسوده خاطر |
آسوده دل |
|
آسی (مرد ) آسيه ( زن ) |
اندوهگسار |
|
آسيای صغير |
هرم ( herom ) |
|
آش حبشی |
گوداب/ از برنج و نخود و مغز گردو است. |
|
آشغال |
آشغال را پارسی نيز دانسته اند آخال هم گفته ميشود. |
|
آشفته ( آشفته حال) |
شوريده / پريشان / به هم بر آمده |
|
آشفته خاطر |
شوريده درون |
|
آشوب طلب |
آشوب خواه |
|
آشيانه وحوش |
كنام چنانكه فردوسی گفت: چو يك پاس بگذشت درنده شير به سوی كنام خود آمد دلير |
با پوزش فراوان از تمامی دوستداران و حامیان مستان که جز به حمایتشان دلگرم نیستیم و هیچ گاه ما را تنها نگذاشته اند، بنا به دلایلی تصمیم گرفته شد تا زمان برگزاری نشست نقد و بررسی آثار مستان از تاریخ سی فروردین ماه به تاریخ دیگری تغییر یابد تا به صورت بسیار گسترده تر و فراگیرتر ، با امکانات بهتر و با حضور استادان و منتقدان بزرگ ، فراخور مقام شما و مستان برگزار گردد.
با سپاس از شما که همیشه پی جوی آنچه بر مستان و همای می گذرد هستید، بار دیگر پوزش می خواهیم و اخبار جدید مربوط به چگونگی این نشست را از از راه وبلاگ "چامه ها و چکامه ها" و "مستان همای" در اختیارتان خواهیم گذاشت.
در پی خبر برقراری نشست نقد و بررسی کارهای همای و مستان، گفتگوی کوتاهی با جناب همای در باره ی چرا و چگونگی آن داشتم که در پی آمده است:
ص - جناب همای ماجرای نشست 30 ام فروردین ماه چیست؟ برگزار کننده اش کسیت؟حوزه؟ بناست چه چیزی در این جلسه بررسی شود؟ آیا قرار است بعد از بررسی های این نشست ، روی موضوع ممنوعیت همای تصمیم گیری جدیدی شود؟
همای – حوزه ی هنری با توجه به موفقیت های گروه مستان و نگرش خوبی که به کارهای آن دارد ، تصمیم گرفته تا برای خروج از این بحران کمک حال مستان باشد ؛ به ویژه که یکی از دلایل مهم ممنوعیت ما ، اجرای کنسرت در حوزه بوده است. حوزه به پیام و توانایی گروه مستان و علاقه ی بسیار مردم به مستان و همای پی برده و می داند که مردم ، دوستداران و خود ما بسیار مشتاقیم تا از این بحران خارج شویم ، پس تصمیم به یاری ما گرفته است. در اینجا باید یادآور شوم که دوست خوب من ، رئیس حوزه ی هنری گیلان "آقای قاسمی" بسیار در تلاشند تا از همشهری خودشان دفاع کنند.
ص – از اساتید فن چه کسانی حضور خواهند داشت؟ آیا قرار بر این است آنها کارها را از نظر موسیقیایی و ادبی به بحث بنشینند؟ یعنی بپرسند و شما جواب بدهید؟
همای – بله ، از اساتید مو سیقی و ادبیات می توانم به آقای سریر، آقای رضا مهدوی،آقای دکتر علیقلی محمودی بختیاری ... نمی توانم الان به همه ی اسامی اشاره کنم! به طور خلاصه بسیاری از چکامه سرایان بنام و جوان و اعضای انجمن های ادبی و موسیقی دانان بنام و جوان حضور خواهند داشت و بناست پرسش و پاسخ برقرار شود.
ص – قرار است اجرای زنده هم داشته باشید و مستان در کنار همای به اجرا بپردازند؟
همای – بله ، بخش هایی از فیلم کنسرت گروه مستان در آمریکا پخش خواهد شد و پس از آن کمابیش نیم ساعت اجرای زنده خواهیم داشت.
ص – برای شرکت در این نشست باید دعوتنامه داشت؟
همای – ورود به این جلسه برای عموم آزاد است اما برای آن دعوتنامه هم در نظر گرفته شده است که علاقه مندان می توانند با مراجعه به طبقه ی چهارم حوزه ی هنری تهران - بخش پژوهش - برای گرفتن دعوتنامه اقدام نمایند ؛ البته با توجه به محدود بودن جا در سالن ، امکاناتی برای پخش تصویر در بیرون از سالن در نظر گرفته شده است که دوستدارن می توانند بیرون از سالن هم از برنامه ها و اجرای زنده ی گروه بهره مند گردند.
ص – آیا قول می دهید برای کسانی که آنجا نباشند گزارش مبسوطی! از آنچه گذشت در "چامه ها و چکامه ها" داشته باشید؟
همای – بله با کمال میل.من می دانم جمع بسیاری از دوستداران مستان همراهمان خواهند بود.
آنچه شاهدش هستید ، پیش گفتاریست بر تلاش و رویکرد جدید همای در برآورده نمودن بخشی از خواسته هایش و خواسته هایتان.
همای در تلاش است تا با نوشته هایی در دسته بندی زیر، بخش ادبی گروه مستان و خودش را بیشتر به شما بشناساند. با توجه به خواسته ها و نظرها و پرسش های شما درباره ی چامه ها و چکامه های ایشان و به کل بخش ادبی گروه مستان، خود همای ، زندگیش ، شیوه اندیشیدنش ، هدف ها و برنامه هایش در آینده ... برآن شدیم تا پلی ارتباطی باشیم بین شما و ایشان.
همیشه منتظر پیشنهاد ها و انتقاد های شما هستیم تا به خواسته هایتان نزدیکتر باشیم.
معرفی بخش های مختلف :
1 – درباره ی تاریخ چامه سرایی در ایران : چکامه یعنی شعر، همان گویشی که چکامه سرایان بزرگی مانند حافظ ، سعدی ، فردوسی و دیگران به نظم درآورده اند ؛ اما پس از گرایش زبان فارسی به عربی ، این واژه نیز رنگ عربی به خویش گرفته و گوییا مردم بسیار با این واژه بیگانه هستند.ما در این نوشته ها بر آن می کوشیم تا ادبیات ما به ویژه چکامه سرایی و روشهای درست نامگذاری بر روی چکامه ها را یادآور شویم : غزل ، مثنوی ، دوبیتی ، رباعی ، تصنیف .
باید یادآور شویم که"غزل" پارسی است ، غزل که زیبا ترین ، بلند مرتبه ترین و سخت ترین شیوه ی چکامه سراییست نامی پارسی دارد ، اما مثنوی را باید نامی پارسی بر آن نهاد یا نام پارسی آن را یافت.دوبیتی یا رباعی را در گذشته چهارپاره می خواندند اما بر اثر تغییرات وزنی که به مرور زمان در چهارپاره به وجود آمد ، نام متفاوت بر آن نهادند با وزن های متفاوت.
ما چکامه سرایان گوییا فراموش کرده ایم که نگاه بانان و نگاه دارندگان زبان پارسی هستیم ، ما باید تلاش کنیم تا گویشمان از زبان عربی دور گشته و واژه های پارسی را زنده نگاه داریم ، اگرچه کاریست دشوار و بسیار پردردسر ؛ اما زبان بیمار و آسیب دیده ی پارسی نیازمند حمایت آگاهانه ی چکامه سرایانیست که دوست دارند نامشان در تاریخ ادبیات پارسی بر جای ماند.
2 – چامه سرایان بزرگ تاریخ ایران : رودکی ، فارابی ، شمس تبریزی ، مولانا ، ابن سینا ، عارف ، شیدا ، امیر جاهد ، پازوکی و ... که ما هر بار از یکی از آنان سخن خواهیم گفت ، چند چامه از آنان را به شما معرفی می کنیم و در باره ی ایده ها و سخن چکامه هایشان صحبت خواهیم کرد.
3 – چامه ها و چکامه های همای (اجرا نشده) :در این بخش بنا به خواست شما برای آشنایی بیشتر با ادبیات آقای همای ، چامه ها یا چکامه های دیگری از آنچه تا کنون شنیده اید را خواهید دید.
4 - چامه ها و چکامه های همای (اجرا شده) : در این بخش همای برآن است تا با گذاشتن متن چامه هایش ، خود از آنها بگوید .
5 – گفتگو با همای و شما درباره ی بخش موسیقیایی و ادبی کارهای همای
6 – روزانه های همای : زندگی ، فکر ، هدف ها ، برنامه ها ، نظرها و ... ی همای
7 – پارسی باشیم : سخن پارسی ، آیین های پارسی و ... که این بخش فرا خوانیست برای تک تک کسانی که به پارسی و پارسی گویی عشق می ورزند و حرفی برای گفتن دارند ؛ اما به دور از هرگونه جبهه گیری سیاسی و مذهبی و تنها برای زنده نگاه داشت و پالایش زبان پارسی.
8 – معرفی چکامه سرایان جوان
با سپاس