تازی

پارسی

ﺇبا

روی تافت/سرپيچی /سر باز زدن

چنانكه فردوسی فرمود:

كه چندين بپيچم كه اسفنديار

مگر سر بپيچاند از كارزار

ﺇبا كردن/ ﺇبا داشتن

سرپيچی كردن/سر باز زدن

ابا میکند : سرپیچی میکند

ابابيل( تك ندارد )

گروه ها /دسته ها/نام پرنده ای كه در پارسي پرستو گويند.

ﺇباح/اباحت (مباح كردن )

روا دانستن/روايی/ آشكار كردن/

مباح است : روا است

اباريق(تك : ابريق)

جام سفالي لوله دار با دسته براي آب يا شراب/( پارسی تازی شده ی آبريز است ) آوتابه نيز گويند / از دوبخش آف يا آو ( آب ) و تابه  همان كه در تازی ظرف  گويند.

اباعن جد

پدر بر نيا / پشت بر پشت / ( ابا : پدر/      جد : نيا)

اباليس( تك : ابليس )

اهريمنان/اهريمن ها/ ابليس: اهريمن

چنانكه فردوسی فرمود:

از اين مار خور  اهرمن چهره گان

ز دانايي و شرم بی بهره گان

نه گنج و نه نام و نه تخت و نژاد

همه داد خواهند گيتی به باد

ابتحاث  ( بحث کردن )

كاويدن

ابتدا

آغاز كردن/آغازيدن/آغاز

چنانكه فردوسی فرمود :

از آغاز بايد كه دانی درست

سرمايه گوهران از نخست

ابتدايی

آغازين

ابتذال

رها كردن / پرهيز/ خوار گرايی/  خوار داشت/  بی ارجی/ پيش پا افتادگی

چنانكه فردوسی فرمود :

همی خوار گيرد سخن های من

بپيچد سر از دانش و رای من

مبتذل است : خوار است

به ابتذال کشیده شد : خوار شد

ابتر

دم بريده/ بی فرزند/ پست / فرو مايه/ پراكنده / آسيب ديده

ابتسام ( تبسم کردن )

نرم خنديدن/ لبخنديدن/ شكر خند/ آهسته خنديدن

ابتعاد

دوري كردن / دور شدن

بعید است : دور است )

ابتشار

مژده يافتن/ شاد شدن

ابتكار

تازه يابی/ نو سازی/تازه سازی

ابتلا

آسيب ديدگی / دچاری/ آزمودن/ پرسيدن/ آگاهی يافتن

مبتلا شد : دچار شد

به بیماری دچار شد

ابحاث ( تك : بحث)

جستار ها

ابد ( پارسي تازی گشته )

ابدی

اپت/جاويد/ ورجاوند/رميدگی/هميشه گی

چنانكه صائب تبريزی فرمود :

چند باشد شمع من بازيچه ی دست فنا

زنده ي جاويد از دست حمايت كن مرا

ابدًا

هرگز/هيچگاه/هميشه/ جاودانه / براي هميشه

إبداع

نو سر آيی/ نو آوری

إبدال

دگرگون كردن/ دگرديسی/ جايگزينی

بدلی: دگرگون شده

إبدالدهر

جاويدان / هميشه

أبدان ( تك : بدن )

تن ها / ابدام ها ( ابدام : جسم )

أبدي

جاودانی

أبديت

جاودانگی / هميشه گی

ابراء( بريء بودن )

پاك گرداندن/ بيزاری جستن/به كردن / از بدی رهاندن /

بریء‌ است : پاك است/ از بدی رها است

ابراز

باز گشاندن / نماياندن / درز گرفتن

بروز دادن : نشان دادن/ بروز نميدهد : نشان نميدهد / نمايان نميكند

إبراز قدرت

دست نمودن/ نشان دادن نيرو

ابراق (برق)

درخش زدگی/درخشيدن/برق: درخش

ابرقو / ابر قوه

پارسی تازی شده است/ ابر كوه / نام شهری است

ابريج

پارسی تازی گشته است/شير زنه/ خمره كره گيری

ابزار

پارسی تازی شده /آچار

ابزار ( تك : بزر )

دارو های خوشبو كه در خوردنی ها ميريزند مانند فلفل /زرد چوبه/ دارچين/و .......

ابشار ( بشارت )

شادمانی دادن / شادمان شدن / مژده دادن / شاداب كردن / گياه بر آوردن

ابصار ( تك : بصر )

چشمان / چشم ها / بينايی ها

چشم بصیرت : چشم بینا

ابطال

نا چيز كردن/بيهوده كردن

باطل كردن : نابود كردن / ناچيز كردن/ ستردن ( setordan)

چنانكه فردوسی  فرمود:

بپرهيز از آن كس كه بد كرده ای

كه او را به بيهوده آزرده ای

إبعاد

راندن / بيرون راندن / دور كردن

بعيد است : دور است

ابعاض ( تك : بغض)

دشمنی ها

بغض ( كين  و دشمني)همان است كه گلو گير نيز گويند ( گرفتن گلو هنگام گريه)

ابقا ( باقی بودن/باقی داشتن )

نگه داشتن /پايدارگري/ واگذاشت

ابكار( تك : بكر bekr)

دوشيزگان «دوشيدن»/  از آنجايی كه دختران بيشتركار دوشيدن شير از گاو و گوسفند را انجام مي دادند، به همين فرنود(دليل) دوشيزه ناميده شدند. همان است كه تازيان باكره گويند.

ابلاغ

پيام رسانی/ فرمان رسانی /رساندن

ابلاغ شد : رسيد

تازی

پارسی

اصيل

پاك نژاد

آصال : نژادگان

آفات ( تك : آفت)

آسيب ها/ آگفت ها/گزند ها/

گياه آفت زده : گياه آسيب ديده

آفت گياهی

آگفت گياهي/ گزند گياهي

آفت سماوی

آگفت آسمانی

آفاد ( تك : افد )

زمان ها / مرگ ها

آفاق ( تك : افق)

كران ها

افق : كران

آفاق

كران ها

آكال ( تك : اكل ) okol

روزي ها/ خوراك ها / ميوه ها/ مزه ها/ سبزی ها

آكل( مرد ) آكله (زن )

خورنده

آكله نام بيماری است  كه در پارسي خوره گويند/در تازی جذام هم گفته ميشود

آل

دامنه / دودمان /در تازی به نام هاي شناخته شده افزوده ميشود.

آل رسول

دودمان پيامبر

آلات تغذيه

گوارنده ها

آلات تناسلی

زهار/ شرمگاه ( عميد)

آلات تنفسی

دمگرها

آلات دفاعی

پدافند ابزار

آلات صوتی

اندام های آوايی

آلات صيد

شكار ابزار

آلات فعل

بي دست و پاها/ تو سری خورها

آلات قمار

منگ ابزار

آلات لهو

خوش ابزار

آلات موسيقی

خنياوگان/سازها

آلف (تك : الف ) alf

هزار ها

آلام ( تك :الم )

دردها و رنجها

آلام جسمانی

تندردها

آلام نفسانی

رواندردها

آلت نقاله

گوشه سنج

ابزاری كه برای اندازه گيری گوشه به كار ميرود

آل عبا/ آل كسا

پنج تن

آل عمران

تبار عمران/تبار موسی

آلف

خو گر/كسی كه خو ميگيرد.

آلهه( تك : اله)

ايزدان /پرستيدگان

آلهه پرست

يزدان پرست

آماد ( تك : امد ) amad

فرجام ها/ سر رسيد ها

آمال ( تك : امل ) amal

آرزو ها / اميد ها

بيگانه

پارسی

آباژور /Abat-jour/ فرانسوی

سايه بان/سايه شكن

آبسه / Abces/ فرانسوی

پيله

آبونمان/ Abonnement / فرانسوی

همبستانه

آبونه / Abonne / فرانسوی

همبست

آپارات / روسي

دستگاه / ابزار

آپارتايد / Apartide/ انگليسي

جدا زيستی

آپارتمان / Appartment / فرانسوی

سراچه

آپليكيشن/ Application/ انگليسي

كاربست

آتلانتيك/Atlantique / فرانسوی

اتلس

آتمسفر /  Atmosphere /فرانسوی

هوا بار/ پناد

آدرس /Adresse / فرانسوی

نشانی

آرتيست/Artiste /فرانسوی

هنر پيشه/بازيگر نمايش/هنرمند

آرتيشو/Artichaut / فرانسوی

كنگر فرنگی

آرشه/Archet / فرانسوی

كمانه/چوب باريكی كه در كنار آن چند رشته موی  اسب كشيده شده و براي نواختن ويولون به كار می رود.

آرشيو/ Archive / فرانسوی

بايگانی

آرم / Arme / فرانسوی

نشانه

تازی

پارسی

آباء

پدران/نياكان

(روشن سازی: جد:نيا/ آبا و اجداد:  نياكان چنانكه فردوسی گفت:

نبيره كه جنگ آورد از نيا

هم از ابلهی باشد و كيميا)

آباد(تك : ابد)

جاويدان

ابد: هميشه /جاويد

آب تبلور (آب:پارسی/تبلور:تازی)

گناب(genab)

تبلور: مهايش/گنش

آب حيات

آب زندگی

آب منجمد

يخ

(انجماد:يخ بستن)

آب مقطر

چكيد آب

روشن سازی: قطره: چكه/ تقطير: چكاندن

آب معدنی

آب كان(ابكان)

(روشن سازی:معدن : كان)

آب قنات

كاريز آب(پرشك)parashk

(روشن سازی: قنات: كاريز)

آب نبات

شكرينه(نبات را برخی پارسی دانسته اند)

آبق(پارسی تازی شده)

آبك/سيماب/جيوه

آتش مزاج

آتش نفس

تند خو

آتش پارسی است

آتشين دم/شورمند

آتی

آينده/آنچه پس از اين می آيد

آثار(تك: اثر)

نشانه ها/ مانده ها

اثری نمانده : نشانی نيست

آثام( تك : اثم )

گناه ها

آثم : گناهكار

آجال(تك : اجل)

پروا ها

پروا برابر است با مجال و مهلت تازی

چنانكه دقيقي گفت:

ابو سعد آنكه از گيتی بدو برگشته شد بدها

مظفر آنكه شمشيرش ببرد از دشمنان پروا

آجام (تك : اجم)

بيشه ها/ نيزارها

آجر(پارسی تازی شده)

آگور

آجل

پس آی / دير آينده

آحاد

يكان

آخذ

گيرنده

آخر ( akhar)

ديگری / دگر

آخر (AKHER )

پسين/ پايان

آخرا لامر

سرانجام كار / پايان كار

آخر الزمان

پسين زمان

آخرت

انجامش

آخري

واپسين

آداب (پارسی تازی شده)

ادب ها

آداب دان

ادب مند

آداب فاضله

آيين های پسنديده

آدميت

آدمی گری

روشن سازی: آدم پارسی است و در تازي ريشه ندارد و نام دگرگون شده واژه اوستايی ايودامن است.

آدمی سيرت

خوش خوی/ آدمی سرشت

آذان(تك : اذن) OZON

گوش ها

آذربايجان(پارسی تازی شده)

آذربادگان(آتشكده/آذر : آتش)

چون در آنجا آتشكده بسيار بود.

آذربايگان هم گفته ميشود.

آذوقه

آزوغه/آزوقه/انبار بند/ توشك

آراء(تك : رای)

انديشه ها / بوشاها

راي : بوشا

آرای مختلف

انديشه های گوناگون

آراب(تك : ارب )

اندام ها/ هفت اندامی كه در نماز بر زمين ميسايند

آرام ( تك : ارم)

را ه ها / نشانه ها

روشن سازی : ارم سنگی است كه كنار راه ها يا سر راه ها برای راهنمايی می گذارند.

آرامش طلب

آرامش جو / آرامش جو

طلب تازی است.

آزادی طلب

آزادی خواه

آزال ( تك : ازل )

ديرينگی ها

(روشن سازی : ازل آنچه است كه از آغاز بوده و پايان ندارد. به جای از ازل تا ابد ميگوييم : هميشه)

آزرده خاطر

رنجيده

آسوده خاطر

آسوده دل

آسی (مرد ) آسيه ( زن )

اندوهگسار

آسيای صغير

هرم ( herom )

آش حبشی

گوداب/ از برنج و نخود و مغز گردو است.

آشغال

آشغال را پارسی نيز دانسته اند آخال هم گفته ميشود.

آشفته ( آشفته حال)

شوريده / پريشان / به هم بر آمده

آشفته خاطر

شوريده درون

آشوب طلب

آشوب خواه

آشيانه وحوش

كنام

چنانكه فردوسی گفت:

چو يك پاس بگذشت درنده شير

به سوی كنام خود آمد دلير